Khám phá ba tiện ích mở rộng phổ biến — vẽ tranh bằng code, điều khiển bằng webcam và cho nhân vật nói tiếng thật.
Tiện ích mở rộng (Extension) là gì?
Scratch mặc định có các nhóm khối cơ bản. Tiện ích mở rộng bổ sung thêm khối chuyên biệt — như bút vẽ, cảm biến camera, đọc chữ thành tiếng — giúp dự án phong phú hơn mà không cần cài phần mềm ngoài.
Scratch 3.0 hỗ trợ nhiều extension — ba extension trong bài này đều dùng trực tiếp trên trình duyệt
Cách thêm extension
Mở dự án Scratch trên scratch.mit.edu (hoặc Scratch Desktop).
Nhấn nút Add Extension (biểu tượng mảnh ghép) ở góc dưới trái, cạnh danh sách nhóm khối.
Chọn extension cần dùng: Pen, Video Sensing hoặc Text to Speech.
Nhóm khối mới xuất hiện trên palette — kéo thả như khối thường.
💡 Ghi nhớ
Extension được lưu cùng dự án. Khi chia sẻ, người chơi cũng cần mở dự án trên Scratch 3.0 để các khối extension hoạt động.
Extension Pen — Bút vẽ
Extension Pen (Bút) cho phép sprite vẽ lên sân khấu khi di chuyển — tạo đường kẻ, hình học, vệt sao băng hoặc chữ ký chuột.
🖊️ Pen
Vẽ đường, đóng dấu hình sprite, xóa toàn bộ nét vẽ
Khối chính
Chức năng
bút xuống / bút lên
Bắt đầu / ngừng vẽ khi sprite di chuyển
xóa tất cả
Lau sạch mọi nét vẽ trên sân khấu
đặt màu bút
Chọn màu nét vẽ
đổi độ dày bút
Tăng/giảm độ rộng đường kẻ
đóng dấu
In hình sprite tại vị trí hiện tại (không cần di chuyển)
khi nhấn cờ xanh xóa tất cả đặt màu bút [#6633cc] bút xuống lặp lại [6] tiến [80] bước quay [60] độ kết thúc bút lên
Đoạn trên vẽ lục giác đều — kết hợp Pen với vòng lặp và khối Di chuyển.
📌 Vệt chuột theo con trỏ
lặp mãi → đi tới con trỏ chuột → bút xuống → đóng dấu → đổi hiệu ứng ma thêm 5 → clone hoặc giảm kích thước để tạo đuôi mờ.
⚠️ Lưu ý
Nét vẽ Pen nằm giữa phông nền và sprite — không xóa được bằng cách ẩn sprite. Dùng xóa tất cả khi reset game.
Extension Video Sensing — Cảm biến video
Extension Video Sensing dùng webcam máy tính để nhận diện chuyển động hoặc độ sáng — biến cử chỉ tay, nhảy hoặc vẫy tay thành lệnh điều khiển game.
📷 Video Sensing
Bật/tắt camera, điều chỉnh độ trong suốt, phát hiện chuyển động
Khối chính
Chức năng
bật video
Mở webcam (trình duyệt sẽ hỏi quyền truy cập)
đặt độ trong suốt video
0 = ẩn hình camera; 100 = hiện rõ làm nền
chuyển động trên video > …
Trả về đúng khi có chuyển động đủ mạnh
độ sáng video của …
Đọc độ sáng tại vị trí sprite hoặc toàn màn
khi nhấn cờ xanh bật video [bật v] đặt độ trong suốt video thành [30] lặp mãi nếu <chuyển động trên video > [30]> thì thay đổi y thêm [10] kết thúc kết thúc
Khi bạn vẫy tay trước webcam, nhân vật nhảy lên — không cần bấm phím.
📌 Ứng dụng sáng tạo
Game né chướng ngại bằng cách nghiêng người trái/phải.
Bong bóng soap theo vị trí tay (sprite đi tới tọa độ phát hiện chuyển động).
Nền camera mờ (trong suốt 20–40) tạo hiệu ứng "bạn trong game".
⚠️ Quyền riêng tư
Chỉ bật camera khi cần; thông báo người chơi. Trong lớp học, cân nhắc dùng video làm nền mờ thay vì ghi hình rõ mặt.
Extension Text to Speech — Chuyển văn bản thành giọng nói
Extension Text to Speech (TTS) đọc to chuỗi chữ bạn nhập — nhân vật "nói" bằng giọng máy, hỗ trợ nhiều ngôn ngữ và kiểu giọng khác nhau.
🔊 Text to Speech
Đọc văn bản thành tiếng — nhiều giọng và ngôn ngữ
Khối chính
Chức năng
đặt ngôn ngữ thành …
Chọn ngôn ngữ đọc (có tiếng Việt trong danh sách)
đặt giọng thành …
alto, tenor, squeak, giant, kitten…
nói [văn bản]
Đọc to câu/chữ đã nhập
TTS khác khối "phát tiếng" — tạo giọng nói từ chữ, không cần file âm thanh có sẵn
khi nhấn vào nhân vật này đặt ngôn ngữ thành [tiếng Việt v] đặt giọng thành [alto v] nói [Xin chào! Mình là trợ lý học tập của bạn.]
📌 Quiz có giọng đọc
Kết hợp list câu hỏi: hỏi hiện chữ trên màn hình, đồng thời nói (phần tử i của cau_hoi) để người khiếm thị hoặc học sinh nhỏ nghe câu hỏi.
💡 Ghi nhớ
TTS cần kết nối Internet — dịch vụ đọc chữ chạy trên máy chủ đám mây. Không có mạng thì khối nói có thể không hoạt động.
Kết hợp ba extension trong một dự án
Ba extension bổ sung cho nhau trong dự án giáo dục hoặc nghệ thuật tương tác:
Pen
Vẽ minh họa khi nhân vật kể chuyện
Video
Người xem điều khiển bằng cử chỉ
TTS
Đọc thoại tự động, hỗ trợ tiếp cận
📌 Ý tưởng: "Lớp học tương tác"
TTS đọc câu hỏi Toán.
Video Sensing: giơ 1 ngón = đáp án A, 2 ngón = đáp án B (phát hiện chuyển động vùng tay).
Pen vẽ biểu đồ điểm sau mỗi câu đúng.
Khối nói (Giao diện) chỉ hiện bong bóng chữ — TTS phát âm thanh thật. Nên dùng cả hai: bong bóng cho người đọc, TTS cho người nghe.
Mẹo và hạn chế
Pen + Turbo: bật Shift+cờ xanh khi vẽ hình phức tạp để hoàn thành nhanh hơn.
Video trong lớp: giảm độ nhạy chuyển động nếu camera bắt cả người đi ngang phía sau.
TTS tiếng Việt: thử vài giọng (alto/tenor); câu ngắn, dấu câu rõ đọc tự nhiên hơn.
Scratch Desktop: hầu hết extension web hoạt động; cần webcam và loa/micro phù hợp.
⚠️ Lỗi thường gặp
Quên bút lên sau khi vẽ → sprite tiếp tục kéo đường khi di chuyển. Từ chối quyền camera → Video Sensing không chạy. TTS không phát — kiểm tra Internet và âm lượng hệ thống.
Dự án thực hành
📌 Ba mini-project gợi ý
Vẽ tự do: Pen + chuột — bút xuống, đi tới con trỏ, đổi màu bút khi nhấn phím cách.
Nhảy bằng tay: Video Sensing — nhân vật nhảy khi chuyển động > 50.
Truyện có giọng: TTS đọc từng đoạn khi nhấn nút "Tiếp" — kết hợp đổi phông nền.
Thêm từng extension một, test riêng trước khi ghép.
Viết chú thích trong dự án giải thích cách chơi (đặc biệt với Video).
Chia sẻ và thu thập phản hồi về âm thanh TTS và độ nhạy camera.
💡 Ghi nhớ
Extension mở cánh cửa Scratch từ "game 2D đơn giản" sang sản phẩm đa phương tiện — vẽ, thị giác máy tính và giọng nói tổng hợp, những lĩnh vực then chốt của công nghệ hiện đại.
